Metody tworzenia innowacyjnych rozwiązań technicznych. FOS, czyli poszukiwania zorientowane na funkcję

 

W poprzednim artykule przedstawiliśmy burzę mózgów jako jedno z narzędzi wykorzystywanych w procesie kreatywnego poszukiwania rozwiązań. Dziś chcielibyśmy krótko omówić inne narzędzie, które wspólne z brainstormingiem może być stosowane w rozwiązywaniu problemów technicznych i organizacyjnych. Mowa tu o poszukiwaniu rozwiązań zorientowanych na realizację kluczowej funkcji systemu, czyli FOS (ang. function-oriented search).

Model FOS bazuje na analogii zjawisk. Analogia pomiędzy dwoma zbiorami obiektów w ujęciu ogólnym stanowi sytuację, w której odpowiadające sobie struktury obiektów są względem siebie homomorficzne. Nie wnikając w zawiłości matematyczne, bo nie jest to celem niniejszego artykułu, podświadomie rozumiemy, czym jest korzystanie z analogii zjawisk. Jest to podejście korzystające z metody naturalnej, znanej już ludziom pierwotnym. Za pierwszego użytkownika analogii przyjmuje się Platona, zaś pierwszym i głównym teoretykiem tej metody był Arystoteles [7]. Z metody tej korzystali Galileusz, Faraday, Maxwell, Rutherford i de Broglie. Litvin podaje informację, że pierwsze praktyczne wykorzystanie FOS na polu metodyki TRIZ (por. [3]) miało miejsce w 1988 r. [6]. Od tego czasu technika ta znalazła zastosowanie w praktycznym rozwiązaniu setek problemów. Jednocześnie sama metoda uległa pewnej formalizacji, którą można przedstawić w postaci schematu postępowania przedstawionego na rysunku 1.

 

Rys. 1. Schematyczna prezentacja procesu FOS (opracowanie własne na podstawie [6])

 

Poszukiwanie zorientowane na funkcję stanowi usystematyzowane podejście, którego celem jest znalezienie i wykorzystanie analogii pomiędzy różnymi zjawiskami do rozwiązania danego problemu. Metoda ta wykorzystuje aktualnie istniejące rozwiązania podobne stosowane z powodzeniem w odległych od analizowanego obszarach wiedzy. Przykłady powiązań pomiędzy problemem pierwotnym a znanymi rozwiązaniami przedstawiono w tabeli 1.

 

Tab. 1. Poszukiwanie zorientowane na funkcje dla wybranych problemów
(opracowanie własne na podstawie [4–6])

Branża

Problem

Potencjalne źródła rozwiązań w innych obszarach wiedzy

elektroniczna (produkcja układów scalonych)

konieczność zwiększenia efektywności procesu przy braku pęcherzy gazu w emulsji fotoaktywnej

  • przemysł winiarski (produkcja win musujących)

  • technika nurkowa (choroba kesonowa)

  • medycyna (transfuzje krwi, dożylne podawanie leków)

gospodarcza

(produkcja pieluch)

konieczność zwiększenia chłonności (liczby otworów w materiale) przy minimalnej utracie wytrzymałości materiału

  • technologie kosmiczne (pistolety testowe)

  • budownictwo (łączenie elementów konstrukcji metodami wybuchowymi)

  • przemysł zbrojeniowy (broń miotająca)

kosmetyczna

(produkcja balsamów

do ciała)

 

konieczność utrzymania odpowiedniego nawilżenia w różnych warstwach skóry

  • medycyna (aplikacja leków dermatologicznych: plastry, maści)

  • przemysł papierniczy (produkcja papieru czerpanego)

  • rolnictwo (kontrola nawilżenia gleby)

 

Metoda FOS jest bardzo prostym narzędziem, które umożliwia znalezienie wartościowych rozwiązań problemów w oparciu o dostępną wiedzę bez konieczności radykalnego przebudowywania systemu, jak również bez konieczności wykorzystywania rozwiązań stosowanych w produktach konkurencyjnych. Ta ostatnia cecha chroni wynalazcę i producenta przed posądzeniem o kradzież własności intelektualnej, a jednocześnie zapewnia zdobycie nowych rynków poprzez ukazanie innowacyjności rozwiązania. Ale skoro nie mamy kopiować konkurencji, to skąd brać pomysły, które już istnieją?

  1. Rozwiązań trzeba szukać w możliwie odległych, często niszowych obszarach wiedzy, w których zainwestowano już bardzo wiele czasu, pieniędzy i wysiłku intelektualnego na rozwiązanie problemów analogicznych, które związane były z realizacją głównej, zwykle krytycznej funkcji realizowanej przez system.

  2. Jeśli nie jesteśmy w stanie określić obszarów wiedzy, w których istnieją rozwiązania możliwe do zaadaptowania, poszukajmy ich w dziedzinach, które charakteryzują się najwyższym poziomem rozwoju technologicznego i dużą różnorodnością oferowanych rozwiązań, wśród nich na szczególną uwagę zasługują: technika medyczna, przemysł zbrojeniowy i przemysł lotniczy.

  3. Istotne źródło wiedzy stanowi natura, której obserwacja (badania budowy i zasad funkcjonowania organizmów żywych) stanowi podstawę opracowania nowych rozwiązań technicznych. Działania te podejmowane są w obrębie interdyscyplinarnej nauki znanej jako bionika.

Mamy nadzieję, że lektura niniejszego tekstu zachęci do aplikacji techniki FOS w procesie rozwiązywania własnych problemów. Metoda ta może stanowić element analizy prowadzonej z wykorzystaniem DOIT, Simplex, TRIZ lub Design Thinking [2]. Praktyka pokazuje, że często istnieją gdzieś gotowe rozwiązania, które po minimalnej modyfikacji mogą zostać wykorzystane do pokonania problemów, z którymi firma boryka się od wielu lat. Trzeba tylko dobrze poszukać i nie ograniczać się w postrzeganiu problemu, które często jest zbyt wąskie i ograniczone. A pokonanie tego ostatniego zjawiska – nazwanego przez Altshullera inercją psychologiczną [1] jest zwykle największym wyzwaniem w kreatywnym rozwiązywaniu problemów. Bo któż szukałby rozwiązania problemów na linii produkcyjnej pieluch dla niemowląt w przestrzeni kosmicznej?

 

Literatura

1. Altszuller H. Algorytm wynalazku. Wiedza Powszechna, Warszawa 1972.

2. Chybowski L., Idziaszczyk D. Metody tworzenia innowacyjnych rozwiązań technicznych – brainstorming, czyli burza mózgów. Industrial Monitor 2015, nr 18, s. 43–45.

3. Chybowski L., Idziaszczyk D. Metody tworzenia innowacyjnych rozwiązań technicznych – TRIZ – Teoria Rozwiązywania Innowacyjnych Zagadnień. Industrial Monitor 2015, nr 16, s. 40–44.

4. Ikovenko S. Materiały z seminarium na I stopień MA TRIZ. Warszawa 25–27.01.2016.

5. ISPIM 2013 – Oleg Feygenson (MATRIZ) about Triz and functional oriented search in Innovation. Strona internetowa: https://www.youtube.com/watch?v=IdB8cGfeWAE [dostęp: 30.01.2016].

6. Litvin S.S. New TRIZ-Based Tool – Function-Oriented Search (FOS). The Triz Journal, 13.08.2005.

7. Magierska S., Perkowski M. Analogia i jej modele formalne. [W:] Góralski A. (red.). Zadanie, metoda, rozwiązanie. Techniki twórczego myślenia, zbiór 2. WNT, Warszawa 1978, s. 75–124.

 

Leszek Chybowski

Dorota Chybowska

 

Oferta: automatyka magazynowa, case study, centrum logistyczne, dystrybucja, logistyka, magazyn, magazynier, operator logistyczny, palety, regały, studia przypadków, system wms, wózek widłowy, wózki widłowe

Background Image

Header Color

:

Content Color

:

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług zgodnie z Polityką prywatności. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce lub w konfiguracji usługi. Polityka prywatności.